وقتی این عبارت را میشنویم، یاد دزدی مقاله یا کپی پایاننامه و امثال آن میافتیم. فکر میکنیم که تقلب علمی یا plagiarism باید تقلبی بزرگ باشد که منجر به مدرک دکتری شود یا تعداد مقالههای علمی را زیاد کند و امثال اینها. فراموش میکنیم که دیدن یک سوال از روی دست بغلی سر یک کوییز معمولی کلاسی هم تقلب علمی است. هر دو تقلب است، یکی شتر دزدی و دیگری تخممرغ دزدی. خوب! انتظاری دیگری هم نیست. وقتی در مملکتی روز به روز تعداد اساتیدی که مقالههایشان کپی است زیاد میشود، چه انتظاری از دانشجویان آن اساتید میرود. جالب این که همان دانشجویان وقتی تقلب استادشان رو میشود، از زشتی کار استاد صحبت میکنند چنان که گویی خود قدیساند.
تقلب در ایران و بعضی کشورهای دیگر مشکلی افسارگسیخته شده است و شاید در کوتاه مدت امیدی به حل آن نباشد. دانشجویان زیادی متاسفانه تقلب میکنند و قبح این کار روز به روز کمتر میشود. سر امتحان که مراقب حضور دارد تقلب کمتر و پر خطرتر است، اما کپی کردن تمرین و پروژه که کار کمخطرتری است، تقلب بسیار رایجی است. حتی در این ینگهی دنیا که تقلب مشکل ملموسی نیست، بسیار توصیه میشود که مراقب تمرینها باشیم که کپی نشده باشند. در دانشگاه ما یک بار سر یک امتحان کوچک، تقلبی صورت گرفت. تقلب دیده نشد ولی چون دو دانشجو جوابهای درست و نادرست کاملا مشابه داشتند، به تقلب متهم شدند و بعدا تحقیق به عمل آمد که مراقب برای مدتی جلسهی امتحان را ترک کرده بود و این دو دانشجو همان زمان تقلب کرده بودند. بنابراین، آن دو دانشجو «نمرهی تقلب» گرفتند و آن مراقب از دانشگاه اخراج شد.
به نظر من بخش زیادی از مشکل تقلب در ایران، ناشی از بیتفاوتی یا توجیه نبودن اساتید راهنما، اساتید درس، دستیاران اساتید (کسانی که برگهها را نمره میدهند)، مراقبان امتحان و مسوولین آموزش است. اگر این سه دسته با حساسیت بیشتری تقلب دانشجویان را زیر نظر داشته باشند، بخشی از مشکلات حل میشود. اساتید راهنما و ممتحن پایاننامه وقتی برای جستجو برای اطمینان از عدم تقلب نمیگذارند. از نظر من بسیاری از مراقبان تا تقلب آشکاری نبینند واکنشی نشان نمیدهند. اساتید نشان نمیدهند که تا چه حد به این امر حساسیت دارند. مسوولین با وجود این که قوانین سفت و سختی تصویب میکنند، گاهن در عمل پشتوانهی اجرایی لازم را در نظر نمیگیرند. دستیاران اساتید هم خیلی وقت نمیگذارند تا تقلبها را به شکل غیرمستقیم کشف کنند. به طور کلی دستگاه مبارزه با تقلب نقص فنی دارد. روشن است و حرکت میکند ولی خیلی کند.
